Verkiezingsprogramma Sociaal Duurzaam Weststellingwerf – Partij van de Arbeid 2026-2030

SDW en PvdA Weststellingwerf gaan samen de gemeenteraadsverkiezingen in. Een logische combinatie van twee partijen die actief mee willen doen aan het besturen van onze gemeente. Twee partijen die samen verantwoordelijkheid nemen en staan voor integer bestuur. Wij doen dat met reële plannen voor alle inwoners van Weststellingwerf. Zo zijn wij een gemeente die op de directe toekomst voorbereid is en daarbij ook verder kijkt dan de waan van de dag. Wij zijn een actieve gemeente, die inwoners steunt die om wat voor reden dan ook niet mee kunnen komen. Dit verkiezingsprogramma is de vertaling van deze uitgangpunten: Sociaal, Duurzaam en iedereen hoort er bij!

Sociaal beleid

Voor SDW en PvdA is het sociaal beleid het hart van het politieke handelen. Sociaal beleid maakt dat de principiële gelijkwaardigheid van mensen ook is terug te zien in de mate waarin inwoners deelnemen aan de samenleving.

Ons sociaal beleid gaat ervan uit dat we de eigen regie van onze inwoners voorop stellen. Maar we weten uit ervaring dat veel mensen niet op eigen kracht die stap van inactief naar actief kunnen maken. We willen dat de gemeente die ondersteuning proactief in ruime mate aanbiedt. We zien de gemeente als de partner van haar inwoners en die hen waar nodig ondersteunt en niet als de instantie die tegenover haar inwoners staat en van alles van ze wil.

Werken is de belangrijkste factor om in onze levensbehoeften te kunnen voorzien. Als inwoners dat niet op eigen kracht kunnen, wordt daarbij ondersteuning geboden. Niemand mag aan de kant van de maatschappij staan. Als gemeente hebben we maar gedeeltelijk de mogelijkheden om onze inwoners actief te laten participeren. Maar waar we kunnen, zullen we dat wel met onze volledige inspanning proberen te bevorderen.

Een zinvolle dagbesteding moet voor iedereen zijn weggelegd. Een aanzienlijk deel van onze inwoners kampt met armoede. We blijven ook inzetten op sociale (her)activering. We zoeken naar een zinvolle dagbesteding voor iedereen die dat nodig heeft, naar (begeleid) vrijwilligers werk en naar passende scholingsmogelijkheden. Onze vooruitgeschoven posten daarbij zijn de gebiedsteams. Zij leveren zoveel mogelijk maatwerk. Een traject van sociale (her)activering gaat vaak gepaard met vallen en opstaan, maar we zetten door. Het is wat ons betreft de inspanning meer dan waard en het mag dan ook wat kosten.

Een van de belangrijkste oorzaken van het niet meedoen aan de samenleving is armoede. Een te groot deel van onze inwoners leeft in armoede. Als er ook nog eens (aanzienlijke) schulden zijn, dan wordt die armoedesituatie uitzichtloos. Dat leidt tot apathie en structurele afzijdigheid. We willen dat niet. Wij zetten daarom vol in op bestrijding van armoede en schulden. We zullen het huidige pakket armoedebestrijding in standhouden en zo mogelijk uitbreiden. De samenwerking van instanties die samen met de gemeente zich inzetten voor de bestrijding van armoede in de zogenaamde ‘Thematafel armoede’ willen we voortzetten.

Sport en cultuur hebben natuurlijk een waarde vanuit zichzelf, maar ze zijn ook van groot belang voor het vinden van plekken om vrijwilligerswerk te doen. Het onder de mensen zijn, gewaardeerd worden  om wat je doet, ergens bij horen, het zijn dit soort resultaten die een blijvende verandering bewerkstelligen en die motiveren op weg naar verdere participatie.

Steeds weer blijkt daarbij dat ‘gaan bewegen’, wandelen, fietsen, sporten, fitness, enorm stimulerend is voor het letterlijk in beweging komen, ook in maatschappelijke zin. Daarom is het voor ons van groot belang dat er in de gemeente voldoende bewegingsmogelijkheden zijn en blijven voor zowel jong als oud zijn. We zullen daarom, samen met verenigingen, actief verder werken aan de verbetering van sport- en recreatieve voorzieningen. En we zullen ze zo laagdrempelig mogelijk maken, zowel in fysieke als financiële zin. Hierbij houden we er dus rekening mee dat inwoners met een beperking zo optimaal mogelijk van deze voorzieningen gebruik kunnen maken. Daarnaast gaan we ons inzetten voor een beweegvriendelijke leefomgeving.

Wie hulp nodig heeft bij de aanvraag voor ondersteuning, zoals de WMO wordt goed en vlot geholpen. Als je iets echt nodig hebt en het duurt (te) lang voordat je het krijgt, werkt dat zeer demotiverend. De hindernissen op weg naar een vlotte levering in het kader van de WMO moeten in kaart gebracht worden en opgeheven.

Weststellingwerf is een gemeente waar het goed, veilig en gezond wonen is. We staan ervoor dit voor alle bewoners te realiseren en uit te breiden. Leefbaarheid, gemeenschapszin en gezondheid stimuleren we. Gezonde voeding is belangrijk en mag geen luxe zijn. Om hier een bijdrage aan te kunnen leveren wordt er een sociale voedseltuin geopend. Hier kunnen, in ieder geval inwoners die gebruik mogen maken van de voedselbank, hun voedsel van betrekken en ook zelf mee werken aan het verbouwen daarvan.

Jongeren

Jongeren zijn onze toekomst, maar zij worden geconfronteerd met steeds meer uitdagingen en onzekerheden. Wij willen dat jongeren veilig, weerbaar en met vertrouwen kunnen opgroeien. Daarom investeren we in een omgeving waarin zij hun talenten kunnen ontwikkelen en actief worden betrokken bij besluitvorming over onderwerpen die hun (leef)wereld raken.

We zetten sterk in op preventie, zodat problemen vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. Dat geldt voor thema’s als middelen gebruik maar ook voor gezond opgroeien en mentale gezondheid, waar we het taboe willen doorbreken en snelle, toegankelijke ondersteuning bieden. Jongerenwerk moet zichtbaar aanwezig zijn, zowel offline als online, omdat het leven van jongeren allang niet meer alleen in de fysieke wereld plaatsvindt. Samen bouwen we aan een gemeenschap waarin jongeren worden gehoord, gesteund en gestimuleerd om het beste uit zichzelf te halen.

Het beleid richt zich op het bieden van kansen voor persoonlijke ontwikkeling, oprechte inspraak en betrokkenheid bij thema’s die ertoe doen. Jongeren worden gezien als partners in het vormgeven van hun eigen toekomst en die van de gemeente. We willen investeren in een veilige, stimulerende leefomgeving en in samenwerking met organisaties die jongeren ondersteunen, zodat iedere jongere de ruimte krijgt om talenten te benutten en een actieve rol te spelen binnen een sterke, sociale gemeenschap.

Ouderen

Weststellingwerf heeft relatief veel ouderen. Dat betekent dat de vergrijzing de komende jaren nog meer dan elders speciale aandacht zal vragen. Op allerhande gebieden waar de gemeente over gaat, of het nu verkeer of zorg betreft, is het nodig te kijken wat de effecten op ouderen zijn. Hiernaast zal niet alleen de zorgvraag groter worden, maar ook zal er meer een beroep gedaan worden op de samenleving als geheel. Mantelzorg en andere vormen van ondersteuning zullen essentieel zijn om ervoor te zorgen dat inwoners er niet alleen voor komen te staan. Waar nodig zal de gemeente hierin mensen moeten bijstaan. Vanzelfsprekend zal dit ook gebeuren in overleg met de ouderenorganisaties zoals de OSW en de OSN.

Water en klimaat

Het klimaat is de afgelopen zestig jaar sterk veranderd. Er is meer droogte die wordt afgewisseld met extreme neerslag. Dit betekent dat aanpassing van de huidige waterregulering noodzakelijk is. Daarom willen we flink investeren in de vervanging van riolering in de oudere wijken. Gescheiden watersystemen voor riolering en regenwater zijn daarbij het uitgangspunt.

Voor duurzame landbouw betekent dit ook aanpassing van de waterhuishouding, zowel in de hogere gebieden in het oosten van de gemeente als in het lager gelegen westen. Droge zomers en natte winters zullen steeds meer regel zijn. De grondwatervoorraden zijn niet onuitputtelijk. Dit betekent dat gemeente, provincie, Wetterskip en belangenorganisaties gezamenlijk aan de slag moeten gaan met een waterplan. Hierbij mogen economische belangen niet leidend zijn.

Wij staan voor een goede kwaliteit van het oppervlaktewater en het grondwater. Dit betekent ook verandering in de afwegingen bij de belangen van landbouw en inwoners in onder andere het Veenweide gebied. Bodemdaling heeft grote gevolgen voor de bebouwing en vergt blijvende aandacht in de hele gemeente Ook in de gebouwde omgeving is sprake van bodemdaling. Daarbij zullen voorkomende gevallen in kaart worden gebracht om samen met woningeigenaren te kijken naar oplossingen.

Het is en blijft belangrijk dat de CO2 uitstoot naar beneden gaat, niet alleen in de landbouw, maar ook in het verkeer en de bouw.

Duurzaamheid en circulariteit

Duurzaamheid kent vele aspecten. Zo is duurzaam bouwen belangrijk in een wereld waarin grondstoffen schaars zijn. Ontwikkelaars moeten kunnen aantonen dat zij duurzaam en/of circulair willen bouwen en een bijdrage leveren aan een beweegvriendelijke leefomgeving. Energiebesparing kan door blijvend in te zetten op isoleren van woningen (en bedrijven). Dit moet voor alle inwoners mogelijk zijn. De gemeente zal met haar eigen gebouwen, waaronder scholen, het goede voorbeeld geven. Ook de gemaakte keuze om Fair Trade gemeente te zijn maakt deel uit van de duurzame richting waar wij voor kiezen.

We willen de VANG doelstellingen (Van Afval Naar Grondstoffen) blijven ondersteunen. Goede afvalscheiding is daarbij essentieel, zodat er zo zoveel mogelijk recycling – hergebruik van grondstoffen – mogelijk is. Dat is goedkoper voor inwoners en beter voor het milieu. Compenserende maatregelen voor groepen die op één of andere manier onevenredig belast worden, willen we handhaven. Wij streven naar een recycle-atelier waarin afgedankte spullen, na een opknapbeurt een tweede leven krijgen. Hierbij kunnen inwoners met een ondersteuningsvraag een rol spelen.

Een grote uitdaging voor een duurzame toekomst voor de komende 25-30 jaar, is de energie- en warmtetransitie. Het is geen vanzelfsprekendheid meer dat onbegrensd energie geleverd en terug geleverd kan worden. Ingrijpen is noodzakelijk. Bijvoorbeeld door blijvend in te zetten op isoleren, immers wat niet wordt gebruikt, hoeft ook niet opgewekt te worden. Inwoners krijgen hier hulp bij, zowel huurders als huiseigenaren. De oplossing ligt in het toepassen van een energiemix, waar naast zon en windenergie ook groen gas een rol kan spelen. Belangrijk daarbij is het voorkomen dat er een te grote inbreuk op het landschap plaats vindt. Wij zijn dan ook tegen het opofferen van landbouwgrond voor omvangrijke zonnevelden. We gaan bij toekomstige ontwikkelingen uit van het ja-mits principe, van wederzijds vertrouwen tussen initiatiefnemer en gemeente. Als inwoners en bedrijven initiatieven hebben, dan kijken we naar de mogelijkheden. Wij zijn voorstander van vergroening van daken, bijvoorbeeld met sedumplantjes.

Economie

We zijn blij met de bedrijvigheid in onze gemeente en willen die behouden en vergroten. Kleine en grote ondernemingen zorgen voor een breed scala aan banen. Bestaande bedrijven moeten kunnen uitbreiden, zodat mensen ook in de toekomst in onze gemeente kunnen werken.

Na een lange periode van vooruitschuiven van de problemen, is het nodig om plannen voor de toekomst te maken. Zeker op het gebied van de landbouw verwachten wij dat vanuit Den Haag stappen gezet zullen worden die onze boeren weer een toekomstperspectief zullen geven. Die onzekerheid duurt veel te lang. Het maken van deze plannen voor Weststellingwerf kan alleen in groter Fries verband.

Het economisch beleid van de gemeente zal wat ons betreft gericht blijven op overgang naar een duurzame(re) landbouw. Als bij krimp van de veestapel weidegronden omgezet wordt in landbouwgrond, mag die wijziging van gebruik er niet toe leiden dat gebruik gemaakt gaat worden van milieubelastende bestrijdingsmiddelen. Wij zijn niet voor teelt die leidt tot inbreuk op de leefomgeving van onze inwoners, flora en fauna. Hier kan de gemeente met het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie een actieve rol spelen.

Wonen

Voor ons is betaalbaar wonen een grondrecht. Daarom geldt voor ons dat bij nieuwe woningbouwprojecten als basis: 30 % sociale huurwoningen 40% goedkope(re) koopwoningen en 30% duurdere koopwoningen. Waar het kan bouwen we binnen de dorpen. Wij gaan daarom door met de ondersteuning van dorpen bij planontwikkeling. Speciale aandacht bij woningbouw zal uitgaan naar starters (bijvoorbeeld Tiny houses) en de steeds groter wordende groep ouderen die zelfstandig willen blijven wonen (knarrenhofjes).

Wij staan open voor andere woonvormen en meer en gemakkelijkere mogelijkheden om woningen te splitsen. Permanente bewoning van vakantieparken is geen duurzame oplossing voor de woningnood. Wel kan een park tijdelijke opvang bieden in crisissituaties.

Het verbeteren van bestaande woningen is even belangrijk als duurzame nieuwbouw. Zeker nu de energieprijzen hoog blijven is de noodzaak voor verbetering groter dan ooit.

De wachttijden voor een huurwoning zijn lang. Om het aanbod te vergroten en de wachttijden te verminderen zijn wij voor de transformatie van winkels en kantoren naar woonruimten. Belangrijk is dat hierbij aandacht besteed wordt aan voldoende parkeerplaatsen.

Grondbeleid

De gemeente kan een actieve rol spelen op het gebied van grondbeleid. Dit hoeft niet tot woningbouw- en industrielocaties beperkt te blijven De Wet Voorkeursrecht Gemeenten gebruiken wij om te zorgen dat algemeen belang voor individueel belang gaat. Een apart fonds kan helpen om dit grondbeleid handen en voeten te geven. Als grond meer waard wordt door de verandering van de bestemming, willen we dat een deel van deze waardevermeerdering aan de samenleving ten goede komt.

Dorpen

De dorpen in Weststellingwerf, klein en groot, hebben hun eigen karakter. De behoefte om zoveel mogelijk zelf te regelen is sterk. En dit is goed. De (financiële) ondersteuning vanuit het Dorpenfonds van initiatieven is hierbij belangrijk. De dorpshuizen vormen de basis van de dorpsgemeenschappen en (mede) door de ondersteuning van Harten 10 is er ook toekomst voor de dorpshuizen. Speciale aandacht zal de komende jaren uitgaan naar Sporthal De Schakel in Munnekeburen, waar grote investeringen nodig zijn.

Natuur

Natuurbehoud en natuurontwikkeling zijn noodzakelijk voor een leefbare gemeente. In onze gemeente hebben wij een aantal parels, zoals de Lendevallei, de Brandemeer en de Rottige Meenthe. Samen met waterbeheer en recreatie zorgt deze natuur ervoor dat het voor ons en volgende generaties goed wonen is in Weststellingwerf. Vanzelfsprekend komen er bomen, planten en bloemen in de openbare ruimte die afkomstig zijn van ecologische telers. Ecologisch berm- en groenbeheer, waar in Weststellingwerf voor gekozen is, voorziet in dier- en bloemvriendelijk maaien. Dit mag echter niet ten koste gaan van de veiligheid van onze inwoners. Bij natuurbehoud is het nodig dat opgetrokken wordt met natuurbeschermingsorganisaties, agrariërs en andere stakeholders. Zwerfafval en vervuiling, zoals onder andere hondenpoepoverlast, dienen te worden tegengegaan, dit is een bedreiging voor onze leefbaarheid.

Cultuur en historie

Het cultuurcluster in Noordwolde van Buurthuis, Bibliotheek, dorpsarchief en Vlechtmuseum verdient blijvende steun. We willen onderzoeken wat nodig is om het Vlechtmuseum een nog betere plaats te geven in het Friese museumaanbod. Ook de verschillende dorpsarchieven, de vereniging Historie Weststellingwerf, de Oudheidkamer en ‘t Kiekhuus’ zijn, naast de Schrieversronte en Radio Centraal, van belang om de geschiedenis, taal en cultuur van de Stellingwerven levend te maken.

We hebben eeuwenoude documenten in het gemeentearchief. Deze zijn amper toegankelijk. Om dit te veranderen is het nodig om het materiaal te digitaliseren, zodat iedereen die in onze geschiedenis geïnteresseerd is, het kan bekijken. We willen dat er meer uit het archief digitaal beschikbaar komt en dat er meer wordt samengewerkt met musea, historische verenigingen, dorpsarchieven en andere particuliere instellingen die Stellingwerver erfgoed beheren, waarbij samenwerking met Ooststellingwerf belangrijk is. Zo’n samenwerking heeft ook positieve invloed op cultuurtoerisme, streekpromotie en erfgoededucatie.

Het Huis op de Hoogte en het Theater op de Hoogte zijn in 2025 van start gegaan. De komende jaren kan dit uitgebouwd worden tot een echt cultuurcentrum in Wolvega waarin iedereen zich thuis moet kunnen voelen. Belangrijk voor al deze initiatieven is een goede financiële basis. Gemeentelijke ondersteuning is daarbij een randvoorwaarde.

Wegen, verkeer en openbare ruimte

Vanaf 2023 zijn er flink wat wegen aangepakt om de verkeerveiligheid te verbeteren. Ook de komende jaren staat er het nodige te gebeuren. Hierbij is het belangrijk dat het Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan (GVVP) verder wordt uitgewerkt. Een maximumsnelheid van dertig kilometer binnen de bebouwde kom en zestig daarbuiten is daarbij de regel. De wegen op de dijklichamen in de Westhoek, de Zeedijk, de Lemsterweg, de Gracht en de Hogeweg blijven een punt van zorg. Keer op keer zijn noodreparaties nodig. De komende periode willen we samen met het Wetterskip zoeken naar een duurzame oplossing.

De kwaliteit van de fietspaden is op verschillende plekken onvoldoende. Hier is een verbeterslag noodzakelijk. Dat geldt ook voor sommige voetpaden die nu, voor ouderen en inwoners die slecht ter been zijn, een uitdaging zijn.

Met de reconstructie van de winkelgebieden van Noordwolde en Wolvega is een goede stap vooruit gezet. In de komende tijd zal dit vooral in Wolvega verder worden uitgewerkt.

Voor de openbare ruimte, zoals plantsoenen en winkelgebieden willen we dat het goed vertoeven is, dat wil zeggen veilig en schoon. Het is van belang dat hierin een goed evenwicht gevonden wordt tussen een groene omgeving, economie, wonen, veiligheid en verkeer.

Veiligheid

Inwoners moeten zich veilig voelen! Het behouden van het politiebureau in welke vorm dan ook is hiervoor een belangrijke voorwaarde. De inzet van cameratoezicht kan en mag alleen op plaatsen die bewezen risicovol zijn en waar veiligheid zwaarder weegt dan de privacy.

Overlast in dorpen en wijken lossen we lokaal op. In het buitengebied is het van groot belang dat agrariërs geholpen worden om criminaliteit te herkennen en het hoofd te kunnen bieden.

Ook achter de voordeur wil Weststellingwerf een veilige gemeente zijn. Blijvende aandacht is noodzakelijk voor femicide (de moord op vrouwen omdat ze vrouw zijn). Nederland staat hoog op de lijst van Europese landen met de hoogste femicide cijfers. 60% van alle femicides wordt gepleegd door een dader die dicht bij het slachtoffer staat. Vaak blijkt dat er ook al eerder signalen en meldingen waren van (huiselijk) geweld en/of stalking. Het versterken van de bewustwording in de samenleving is noodzakelijk. Het vergroten van de deskundigheid van professionals zorgt voor een verbetering van de veiligheids- en risicobeoordeling, zodat potentiële slachtoffers beter beschermd worden en ongewenst gedrag voorkomen kan worden.

Inclusie

Wij willen een inclusieve gemeente zijn waarbij iedereen meedoet en welkom is én men elkaar – nog – beter leert kennen en waarderen, vanuit zijn of haar achtergrond. Bewoners, politiek en het bedrijfsleven werken samen om een gezonde en prettige leefomgeving te creëren Vergroting van de leefbaarheid en gemeenschapszin betekenen extra aandacht voor het ‘meedoen’ van onze jongeren. Om dit te realiseren is bereikbaarheid voor iedereen belangrijk. Waar het huidige openbaar vervoer niet toereikend is, willen we dat met andere vervoersmogelijkheden compenseren.

Handhaving

Inwoners verwachten van de gemeente dat zij afspraken en wet- en regelgeving nakomt en handhaaft. We vinden dat hier scherp aan de wind gezeild moet worden. Te weinig handhaving ondermijnt het vertrouwen in de overheid. Het team Handhaving moet daarom – nog – beter zichtbaar zijn!

Onderwijs en digitale vaardigheden

Onderwijs is en blijft voor ons heel belangrijk. Dit geldt voor zowel jongeren als volwassenen die zich willen ontwikkelen. Wij vinden dat alle inwoners van Weststellingwerf gezien moeten worden om wie ze zijn en dat iedereen de kans moet krijgen om zijn of haar talenten te ontdekken en te benutten. Toch zijn er nog steeds mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, of die niet goed met computers en digitale middelen overweg kunnen. In een samenleving waarin steeds meer online gebeurt, is dat een probleem. Daarom willen we laaggeletterdheid én het gebrek aan digitale vaardigheden actief aanpakken. Met begrijpelijke cursussen, praktische ondersteuning en toegankelijk onderwijs willen we iedereen helpen om beter mee te kunnen doen — zowel in het dagelijks leven als online.

Dienstverlening

De Gemeente moet op een heldere en voor iedereen begrijpelijk wijze met haar inwoners communiceren. Daarbij kunnen ook verhelderende filmpjes een grotere rol spelen. Bij mondelinge en schriftelijke contacten moet de gemeente er van overtuigd zijn dat de ontvanger begrijpt wat er bedoeld wordt. Zorg dus voor een laagdrempelige dienstverlening. Essentieel daarbij is dat de gemeente makkelijk bereikbaar is en een pro actieve houding aanneemt. De gemeente moet zeggen wat ze doet en doen wat ze zegt, op basis van vertrouwen.

Migratie

We vinden dat buitenlanders die van de IND een verblijfstatus hebben gekregen ook in Weststellingwerf een veilig huis en thuis moeten kunnen vinden. Voor wat betreft het bieden van het aantal plaatsen in AZC’s zal Weststellingwerf blijven voldoen aan de wettelijk taakstelling.

Financiën

Voor de grote investeringen, zoals de aanpak van wegen, verkeersveiligheid en het verbeteren van het centrum van Wolvega is geld nodig. De gemeente heeft op dit moment flinke reserves die hiervoor kunnen worden ingezet. Belastingverhoging, meer dan de inflatie, is alleen aan de orde als het noodzakelijk is om onze voorzieningen op peil te houden en te zorgen dat we niet opnieuw met grote achterstanden in onderhoud en veiligheid te maken krijgen